Kiedy układ podawania proszku wymaga wersji przeciwwybuchowej w zakładzie spożywczym

Linia do mieszania przypraw w zakładzie spożywczym działa bez zakłóceń, dopóki wykorzystuje granulowany pieprz. Jednak zmiana receptury na pylistą mąkę pszenną może wprowadzić nowe ryzyko przy przesypie z big-bagu do dozownika. Powstająca w ten sposób chmura pyłu może stworzyć atmosferę wybuchową, co wymaga analizy zgodnej z dyrektywą ATEX.

Przeczytaj również: Dlaczego warto zainwestować w łazienkę w stanie surowym?

Cechy proszku decydujące o ryzyku wybuchu

Nie każdy proszek stwarza takie samo zagrożenie. Palność pyłu określa parametr Kst – dla mąki pszennej wynosi on 112 bar·m/s (klasa St1), a dla cukru 90 bar·m/s. Równie ważna jest skłonność do tworzenia zawiesiny w powietrzu, która zależy od wielkości cząstek (poniżej 500 μm) i niskiej wilgotności. Przy stężeniu 20–50 g/m³ może już powstać chmura wybuchowa. Dodatkowo, elektryzowanie się proszku podczas tarcia w maszynach generuje wyładowania statyczne, które mogą być źródłem zapłonu. Osiadający pył zwiększa z kolei ryzyko wtórnej eksplozji.

Podczas oceny ryzyka na linii produkcyjnej kluczowym obszarem jest miejsce przesypu, gdzie zgodnie z dyrektywą ATEX 2014/34/UE może powstać strefa pyłowa 21 lub 22. Szczelna obudowa dozownika i wydajny system odpylania minimalizują ucieczkę i kumulację pyłu. Należy jednak pamiętać, że potencjalne źródła zapłonu to nie tylko wyładowania elektrostatyczne, ale też iskry mechaniczne od wirujących elementów czy gorące powierzchnie maszyn.

Dozownik śrubowy w podawaniu proszku i wymogi ATEX

Jednym z rozwiązań ograniczających pylenie jest dozownik śrubowy. Dzięki kontrolowanemu przepływowi proszku za pomocą spirali urządzenie minimalizuje powstawanie chmury pyłu w porównaniu do podajników grawitacyjnych. Taka maszyna do podawania proszku sprawdza się w liniach spożywczych do pracy z mąką czy mlekiem w proszku, pozwalając na precyzyjną regulację dawki. Wersja z certyfikatem ATEX jest niezbędna w strefach zagrożenia 20 i 21, gdzie mieszanina pyłowo-powietrzna występuje stale lub często (odpowiednio ponad 1000 lub od 10 do 1000 godzin rocznie).

Przykładem takich urządzeń są dozowniki ślimakowe w wykonaniu ATEX, projektowane z myślą o dozowaniu materiałów sypkich w przemyśle spożywczym, chemicznym czy weterynaryjnym. Rozwiązania oferowane przez Eureka Grupa Inżynieria Spożywcza opierają się na technologiach fluidyzacyjnych i opatentowanych podzespołach, które zapewniają szczelność w strefach pyłowych.

Wybór zabezpieczeń zależy od wyznaczonej strefy. Pełna ochrona przeciwwybuchowa całej sekcji jest wymagana w strefie 20, co oznacza certyfikację ATEX dla wszystkich jej elementów, łącznie z silnikiem i obudową. Z kolei w strefie 22, gdzie ryzyko jest niższe, często wystarcza zabezpieczenie pojedynczych podzespołów, takich jak uziemienia antyelektrostatyczne czy zastosowanie materiałów beziskrowych.

W zakładach spożywczych mąka i cukier generują wyższe ryzyko ze względu na klasę wybuchowości St1 i dużą skłonność do pylenia. Mleko w proszku, mimo że również palne, ma niższy wskaźnik Kst i jest uznawane za mniej niebezpieczne. Z kolei drobno zmielone przyprawy mogą silniej się elektryzować. Ostateczny profil ryzyka dla danego surowca zależy również od jego wilgotności i prędkości podawania.

Ostateczny wybór rozwiązania dla układu podawania proszku zależy od połączenia trzech kluczowych czynników: właściwości surowca (Kst, granulacja), organizacji linii (wyznaczone strefy ATEX) oraz wymaganego poziomu bezpieczeństwa. Prawidłowo przeprowadzona analiza ryzyka wybuchu pozwala dobrać odpowiednią wersję przeciwwybuchową urządzenia, zapewniając zgodność z przepisami i bezpieczeństwo procesu w zakładach spożywczych.